• facebook
  • Newsletter
  • rss
  • Pneumatologia patrystyczna

    ks. Antoni Żurek

    dodane 05.06.2017 08:48

    Prawdę o Duchu Świętym należało przedstawić, bo stanowiła ona jeden z dogmatów wiary katolickiej.

    Paradoksalnie dyskusje na te tematy prowokowali również wrogowie religii katolickiej. Tak było w przypadku Orygenesa. Pogański myśliciel Celsus wykpiwał w swym dziele szydzącym z chrześcijaństwa scenę ukazania się Ducha Świętego w postaci gołębicy podczas chrztu Chrystusa. W odpowiedzi Orygenes musiał się zająć egzegezą tej sceny i wyjaśnić jej sens i to w sposób zrozumiały także dla pogańskich czytelników. Został zatem sprowokowany do przedstawienia niektórych elementów prawdy o Duchu Świętym.

    Były też sytuacje, że traktaty o Duchu Świętym powstawały na zamówienie. Tak powstał pierwszy w języku łacińskim traktat poświęcony Duchowi Świętemu. Jego autorem jest św. Ambroży. Historia tego dzieła jest nader interesująca. Dzieło powstało na prośbę cesarza Gracjana. Cesarz chciał się przygotować do chrztu i prosił biskupa o wyjaśnienie prawd wiary zawartych w Credo. Biskup Mediolanu takie wyjaśnienie napisał, a wtedy cesarz poprosił o dodatkowe wyjaśnienie prawdy o Duchu Świętym. Być może szczególne zainteresowanie cesarza tą kwestią wynikało z tego, że akurat rozpoczęły się na Wschodzie spory pneumatologiczne i Gracjan chciał się lepiej orientować w tej materii. Św. Ambroży prośbie cesarza zadośćuczynił i zamówiony traktat napisał. Zebrał i przepracował homilie, które wcześniej na ten temat głosił. Uporządkował je, poszerzył w niektórych miejscach i tak powstał obszerny traktat składający się z trzech części. Traktat ma charakter bardzo naukowy, oparty na dogłębniej egzegezie Pisma Świętego. Może to dowodzić solidnej formacji intelektualnej adresata, w tym wypadku cesarza Gracjana.

    Nie można również zapomnieć o indywidualnych fascynacjach niektórych Ojców Kościoła tą problematyką. Tytułem przykładu można wskazać św. Augustyna. Od młodości intrygował go temat Trójcy Świętej. Jeszcze przed chrztem denerwował go ten dogmat, bo go w ogóle nie mógł zrozumieć. Po chrzcie zaczął bardzo skrupulatnie zbierać materiały dotyczące tej problematyki i dogłębnie je studiował. Właśnie dzieło O Trójcy Świętej, w którym ukazał bardzo oryginalne ujęcie prawdy o Duchu Świętym jest owocem tych osobistych fascynacji i studiów.

    LITERATURA POLECANA:

    • B. Częsz, Duch Święty i Eucharystia w świetle teologii patrystycznej, „Wrocławski Przegląd Teologiczny”, 5(1997), s. 51 – 61.
    • K. Macheta, Pneumatologiczny wymiar sakramentologii św. Ambrożego, „Vox Patrum”  7(1987), z. 12-13, s. 261-281. 
    • A. Niewęgłowski, Duch Święty oraz Jego działanie w pismach dogmatycznych i ascetycznych św. Ambrożego, „Roczniki Historii Kościoła” 5(2013), s. 270-275.
    • H. Pietras, Uświęcające działanie Ducha Świętego według Orygenesa, „Vox Patrum” 8(1988), z. 15, s. 635-648.
    • E. Stanula, Dar Ducha Świętego w ujęciu św. Hilarego z Poitiers, w: Droga doskonalenia chrześcijańskiego w epoce patrystycznej, F. Drączkowski, J. Pałucki, M. Szram (red.), Lublin1997, s. 137-150.
    • A. Żurek, Duch Święty jako Dar i Miłość według świętego Augustyna, „Tarnowskie Studia Teologiczne 17(1998), s. 37- 46.

     

    [1] Św. Cyryl Jerozolimski, Katechezy 17,4.

    [2] Św. Augustyn, O Trójcy Świętej 15,19,36.

    [3] Tamże 15,18,32.

    [4] Św. Augustyn, Homilie na ewangelię i pierwszy list św. Jana 105,3.

    [5] Św. Ambroży, O sakramentach 2,14.

    [6] Św. Ambroży, O Duchu Świętym 2,7,66.

    [7] Św. Cyryl Jerozolimski, Katechezy 3,3, tłum. ks. W. Kania.

    [8] Orygenes, Homilie Księdze Liczb 6,3, tłum. S Kalinkowski.

    [9] Tertulian, O chrzcie 8.

    [10] Św. Cyryl Jerozolimski, Katechezy 21,1-2.

    [11] Św. Cyryl Jerozolimski, Katechezy 21,5.

    [12] Św. Augustyn, Objaśnienia Psalmów 26(2),2.

    [13] Laodycea, k. 48.

    [14] Chromacjusz z Akwilei, Katechezy do ludu 15,6.

    [15] Rzym (385), k. 1.

    [16] Św. Ambroży, O sakramentach 3,8.

    [17] Tamże.

    [18] Św. Cyryl Jerozolimski, Katechezy, 21,3.

    [19] Św. Cyryl Jerozolimski, Katechezy 23,7.

    [20] Św. Efrem Syryjczyk, Pieśń o Eucharystii 5,70.

    «« | « | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | » | »»
    oceń artykuł
    Komentowanie dostępne jest tylko dla .
    przewiń w dół