• facebook
  • Newsletter
  • rss
  • Spotkanie kultur

    dodane 23.01.2014 00:00

    Jadąc główną ulicą Dąbrowy Tarnowskiej, nie sposób przeoczyć synagogę chasydzką. Przed laty zrujnowana przyciągała wzrok swoją brzydotą, od prawie dwóch lat zachwyca swoim majestatem.

    Dziś w mieście nie ma już Żydów. Ostatni z nich, Samuel Roth, zmarł w 1995 roku. Pierwsi Żydzi osiedlili się tu w pierwszej połowie XVII wieku. Po 1765 roku mieszkało ich tu ponad 820 i liczba stale rosła. Jak podają archiwalia, zajmowali się głównie handlem, rzemiosłem, produkcją wódki i piwa, wyrobem miodów oraz prowadzeniem karczmy. Z czasem należeli do najbogatszych mieszkańców. Mieli swoje szkoły, bibliotekę, drukarnie i księgarnie. Działali w Radzie Miejskiej, prowadzili też klub sportowy. Przed II wojną światową żyło ich tu 2,5 tys., a w całym powiecie 7 tysięcy. 


    Życie za życie


    – Przez lata spotykały się tu i wzajemnie przenikały dwie kultury: chrześcijaństwo i judaizm. Do lat 30. ub. wieku między mieszkańcami panowała harmonia; dopiero potem zaczęły się nastroje antysemickie. Podejrzewano Żydów o popieranie komunizmu i relacje zaczęły się psuć – opowiada Anna Witowska z Referatu Promocji Kultury i Informatyzacji Urzędu Miejskiego w Dąbrowie Tarnowskiej.

    Najtrudniejszy okres zaczął się wraz z nastaniem II wojny światowej. Najpierw Żydzi byli zmuszani do pracy na rzecz III Rzeszy, potem zaczęto konfiskować ich majątek, nakładano na nich embarga, a domy znakowano gwiazdą Dawida. W lipcu 1942 roku utworzono tu getto, do którego spędzano Żydów nie tylko z powiatu i Dąbrowy, ale również z całej Galicji. Zagęszczenie było znaczne, dziesiątkowały ich choroby, masowo zaczęto też ich wyniszczać. – Żydom starali się pomagać okoliczni mieszkańcy. Wielu z nich, narażając życie, zapewniało im schronienie we własnych domach. Pomagali też księża. Oprócz zapewnienia schronienia i żywności wystawiali fałszywe dokumenty. Za tę pomoc zapłaciły życiem 62 osoby. W Szarwarku jest zbiorowa mogiła rodziny Mędalów, na których ktoś doniósł – dodaje. We wrześniu 1942 r. większość Żydów deportowano do obozu zagłady w Bełżcu. Tych, którzy pozostali, rozstrzelano na cmentarzu żydowskim kilka miesięcy później. Holocaust przeżyło ponad 150 Żydów. Ponad połowa z nich wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych, Australii, Kanady i Izraela.


    Bima z Nowego Jorku 


    Świadkiem tamtych wydarzeń stała się synagoga, wybudowana w latach 60. XIX wieku. W połowie lat 30. XX wieku została gruntownie odremontowana, ale niedługo służyła Żydom. Już w czasie II wojny została zdewastowana przez Niemców, którzy urządzili w niej magazyn. W latach 70. ub. wieku rozpoczęto remont obiektu, ale nie doczekał się on finału. Budynek groził nawet zawaleniem, a pogarszający się stan techniczny trwał aż do 2007 roku, kiedy to rozpoczęto starania o jego gruntowny remont. Obiekt, uroczyście oddany 5 czerwca 2012 r., nazwany został Ośrodkiem Spotkania Kultur. Zwiedzającym udostępniono piękną salę modlitw i babiniec. Wybudowano też podziemia, gdzie m.in. znajduje się wystawa kultury ludowej. To miejsce, w którym przenikają się przeszłość i teraźniejszość. Mówią o tym liczne pamiątki sprzed wieków, począwszy od czasów kultury łużyckiej, aż do lat powojennych. Są i perełki. Na suficie domu modlitwy znajduje się cykl zodiakalny, który w Polsce ma tylko 8 synagog. Jest i miejsce po bimie. – Pierwotnie była ona majestatyczna i sprowadzona została, jak mówili potomkowie dąbrowskich Żydów, aż z Nowego Jorku – podkreśla A. Witowska. Tę perłę architektury chasydów w Polsce odwiedziło po remoncie już ponad 24 tys. osób. – Nasza synagoga znalazła się na trasie wycieczek z Izraela, przyjeżdżają tu również potomkowie Żydów z USA, a nawet Argentyny – wylicza. Ośrodek to również miejsce koncertów, wykładów i spotkań. To tu odbywają się lekcje historii i zajęcia edukacyjne z kultury regionalnej. To miejsce żywej kultury i wymiany myśli.

    «« | « | 1 | » | »»
    oceń artykuł

    Zobacz także

    , aby komentować lub podaj nazwę wyświetlaną
    Gość

      Reklama

      Zapisane na później

      Pobieranie listy

      Reklama

      przewiń w dół